stijl-1stijl-2

Afgelopen maandag was ik in het Van Abbemuseum. Daar werd ‘2017 – Het Jaar van Mondriaan tot Dutch Design’ gelanceerd. Onder aanvoering van het NBTC, het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen, gaan tientallen partners – veel musea en designinstellingen – volgend jaar Mondriaan, De Stijl en het Dutch Design in de aandacht zetten.

Conrad van Tiggelen had een grote kaart van Nederland opgehangen. Tussen de verschillende plaatsen die meededen had hij lijnen getrokken. Het was een doorgaande lijn van Leeuwarden naar Bergeijk. Een noord-zuidlijn die gekruist werd door een west-oostlijn, van Den Haag naar Winterswijk.

Oprichting De Stijl 1917
De aanleiding vormde de oprichting van De Stijl in 1917. Van Tiggelen: “Het themajaar markeert de introductie van de verhaallijn Mondriaan tot Dutch Design, die bezoekers door heel Nederland naar interessante plaatsen voert die te maken hebben met werken uit de periode van De Stijl en hedendaags design. NBTC zet de komende jaren sterk in op spreiding van toerisme in tijd en ruimte. Dit themajaar biedt daarvoor goede aanknopingspunten. De tentoonstellingen en evenementen vormen een mooie aanleiding voor mensen om ook minder bekende plekken en regio’s van Nederland te bezoeken.”

Steven ten Thije, Van Abbemuseum: “Nelly van Doesburg, de vrouw van Theo van Doesburg heeft voor de oorlog nog een tentoonstelling van De Stijl in ons museum ingericht. De kunstenaars van De Stijl streefden naar een betere wereld. Dat trek ik graag door. Het jaar staat wat ons betreft in het teken van een betere samenleving.”

Niet alleen mooie spulletjes
Tim Vermeulen, verbonden aan Dutch Design Week: “Nederland is een ontworpen land. Er is het bekende gezegde ‘God heeft de wereld ontworpen, behalve Nederland, dat hebben de Nederlanders zelf gedaan’. Dutch Design bouwt daarop verder. Dutch Design bouwt voort op De Stijl en gebruikt daarvoor een eenvoudige beeldtaal. Al doende wordt aan de moderniteit vormgegeven. Overigens gaat Dutch Design niet alleen over mooie spulletjes. Dutch Design gaat een op een over de vormgeving van de wereld van morgen. En tegenwoordig wordt Dutch Design niet alleen meer ontworpen door Nederlanders. Brabant pakt flink uit in het jaar 2017 onder de noemer ‘Designing the Future’ met Van Abbe en De Stijl in het Van Abbemuseum, de opening van de voormalige Ploeg-fabriek in Bergeijk, ‘Werk voor een betere wereld’ in Gemeentemuseum Helmond, Switch| Dutch Design on the Move in het Textielmuseum, een kijkje in de creatieve keuken van Dutch Design, de designweek natuurlijk, het Graphic Design Festival Breda en ‘Senses & Sensors’ op de STRP Biënnale. Vermeulen: “En in oktober 2017 organiseren we het World Design Event, de eerste editie van een vierjaarlijks evenement dat de verbeeldingskracht van design viert en een podium biedt aan toekomstmakers uit de gehele wereld.”

300 Mondriaans
Als bezitter van maar liefst 300 Mondriaans is het Gemeentemuseum een belangrijke partij in het Jaar van Mondriaan tot Dutch Design. In het feestjaar pakt het museum daarom groots uit . Met maar liefst drie tentoonstellingen en de permanente Mondriaan & De Stijlvleugel wordt de bezoeker meegenomen in de wereld van De Stijl. En Piet Mondriaan wordt geëerd. Benno Tempel: “Nederland heeft sinds de 17e eeuw wereldberoemde kunstenaars voortgebracht als Rembrandt, van Gogh en Mondriaan. Nu het in 2017 honderd jaar gelden is dat De Stijl, werd opgericht, is het een mooi moment voor een eerbetoon aan deze kunstbeweging met boegbeelden als Theo van Doesburg, Bart van der Leck en Piet Mondriaan. De Stijl is tot op de dag van vandaag een inspiratiebron voor kunstenaars, architecten, vormgevers en couturiers. Met hun vernieuwende ideeën maakten de kunstenaars van De Stijl de weg vrij voor de ontwerpers van nu. Mondriaan en De Stijl hebben iets heel Hollands. De Duitsers hebben de kunstbeweging Bauhaus gehad, maar verbonden dat meteen met ideeen voor massaproductie. Nederlanders zoeken naar oplossingen voor specifieke problemen. De Rietveldstoel was niet voor massaproductie en De Stijlkunst is voor een bepaalde ruimte bedoeld.”

Minke Schat, Museum De Lakenhal, Leiden: “Ons museum is twee jaar dicht vanwege verbouwing, maar dat neemt niet weg dat het jaar bij ons groots gevierd wordt. Leiden is de geboortestad van De Stijl. Hier richtte Theo van Doesburg in 1917 het tijdschrift op waaraan de internationale beweging zijn naam dankt. We hebben Van Doesburg in de collectie. We maken na honderd jaar de balans op. In ons Openlucht Museum aan het Pieterskerkhof, in de Pieterskerk en op vele andere plaatsen in de stad.”

Snelfietsroute

Natalie Dubois, Centraal Museum Utrecht: “Het Rietveld-Schröderhuis, het huis dat in 1924 ontworpen is door Gerrit Rietveld, in opdracht van de weduwe Truus Schröder, is heel 2017 open. Het is het enige gebouw dat volledig volgens de architectonische principes van De Stijl is gerealiseerd, en een echt Utrechts icoon en ook UNESCO werelderfgoed. Rietveld heeft op diverse plekken in Utrecht zijn sporen achter zich gelaten. Groepen kunnen onder leiding van een stadsgids een fietstocht maken. Er is ook een Rietveld wandelroute. Als Museum hebben we de grootste collectie van DROOG Design. Er komt een tentoonstelling ‘DROOG: Ontdek het begin van Dutch Design’.

Paul Baltus, Amersfoort in C: “De hoofdpersonen van De Stijl kwamen uit de provincie Utrecht. Van Doesburg, Van der Leck en Rietveld zijn in Utrecht geboren, Mondriaan in Amersfoort. De steden Amersfoort en Utrecht worden aangekleed in Stijl-kleuren. In Amersfoort staat het Mondriaanhuis, Het geboortehuis van Piet Mondriaan. Het huis ondergaat een metamorfose en wordt getransformeerd tot een internationale, museale beleving, die de bezoeker meeneemt langs de talrijke plekken van Mondriaans gedachtengoed en werk. In Kunsthal Kade komt een expositie ‘De Kleuren van De Stijl’. Het Rietveldpaviljoen, een van de belangrijkste late werken van Rietveld, krijgt een speciale tentoonstelling waarvan de stijl van Rietveld, zijn paviljoens, zijn Amersfoortse stoel en andere meubels in de context van de jaren vijftig centraal staan. Voorts is er een randprogramma met theater, fiets- en wandeltochten. Zo komt er een snelfietsroute in Stijl tussen Amersfoort en Utrecht waarbij infrastructuur en kunst worden gecombineerd.”

Lisette Pelsers, Kröller-Mülller: “Kröller-Müller is een van de schatkamers van De Stijl met topstukken van Mondriaan, Van Doesburg, Van der Leck, Huszár en Rietveld. Dat voert teug naar het collectiebeleid van Helene Kröller-Müller. Zij had een speciale relatie met van der Leck. Een overeenkomst gaf haar recht op de eerste koop van zijn werken. In het jachthuis Sint Hubertus komt een tentoonstelling van Van der Leck’s werk alsmede een themarondleiding.

Gebroeders Rinsema

Paulo Martina, Museum Drachten: “We hebben een kleine collectie De Stijl werken die is ontstaan uit de vriendschap tussen Van Doesburg en de gebroeders Rinsema. Thijs Rinsema, was evenals zijn broer Evert oorspronkelijk schoenmaker. Thijs was daarnaast ook kunstenaar. Evert Rinsema was dichter, in de geest van De Stijl. Er komt in Museum Dr8888 een tentoonsteling ‘Kleur in architectuur’ met kleurontwerpen, glas-in-loodramen, schilderijen en poëzie van Theo van Doesburg, Thijs Rinsema en Evert Rinsema. In Drachten kreeg van Doesburg zijn eerste grote opdracht, het maken van een ontwerp van kleurschema’s voor een complex van zestien middenstandswoningen. De woningen zijn in 1921 opgeleverd. Mensen hebben in primaire kleuren gewoond! Een van de woningen doet vanaf 2017 dienst als museumwoning en geeft een goed beeld van de invloed van De Stijl op zowel exterieur als interieur.” “Verder is er een tentoonstelling ‘Cesar Domela: De Stijl in kunst en typografie’. In Eelde is de voormalige Rijksluchtvaartschool opengesteld. Het kleurontwerp is van de hand van Bart van der Leck, een bijzondere en representatieve afsluiting van zijn oeuvre. De Princessehof in Leeuwarden heeft keramiek gerelateerd aan Dutch Design in de expositie ‘Design#2: licht’. En ten slotte is het uitstapje van Rietveld naar Curaçao interessant. Via Sandberg, directeur van het Stedelijk, ging Rietveld naar Curaçao naar het kunstenaarsechtpaar Chris en Lucila Engels. Hij pakte een aantal projecten op als het interieur van de Villa Stroomzigt en een tehuis voor kinderen met een beperking, het Verriet Instituut. We tonen in ‘De Stijl en expressionisme in de tropen’ schetsen en de correspondentie. Sandberg heeft er in de jaren vijftig maar liefst twee tentoonstellingen in het Stedelijk aan gewijd.”

Zie voor het complete overzicht: http://www.nbtc.nl/nl/homepage/actueel/nieuwsberichten/2017-het-jaar-van-mondriaan-tot-dutch-design-2.htm