Langzaam aan bekruipt mij het gevoel dat veel wereldproblemen niet alleen op de een of andere manier met de grenzen tussen landen te maken hebben, maar ook met volkeren en culturen die min of meer gedwongen samen op één plaats, in één land, hebben geleefd of samen moeten leven. Dan denk ik niet onmiddellijk aan de grens tussen Nederland en België, alhoewel die grens waarschijnlijk ook tijdens het uit elkaar gaan van de landen is uitonderhandeld, zonder rekening te houden met de bewoners ter plaatse. Nee, er bestaan tientallen voorbeelden van kunstmatige grenzen op onze aarde, die gemaakt zijn op basis van politieke overwegingen.

Ik kom op dit onderwerp door de meest actuele Oekraïne-Rusland-Krim crisis. Voorbeelden zijn, in de volgorde waarin ze nu in mijn gedachten verschijnen, de Falkland/Malvinas eilanden met Engeland tegenover Argentinië, Schotland tegenover Engeland, Koerdistan tegenover zijn buurlanden, vooral niet te vergeten Israël tegenover de Palestijnse en Arabische wereld en hier, vlak bij ons, de Hongaarse/Roemeense grensverschillen die na de eerste wereldoorlog aan de Hongaren zijn opgedrongen door het zogenaamde Trianon Verdrag.

U weet het vast nog wel, Hongarije maakte deel uit van de Oostenrijk-Hongaars monarchie, totdat aartshertog Frans Ferdinand door een extremist in Sarajevo werd dood geschoten. Bosnië en Herzegovina, waarvan Sarajevo de hoofdstad was, was eerder tijdens Berlijnse onderhandelingen aan de Oostenrijk-Hongaarse monarchie toegevoegd, waardoor Hongarije mede betrokken en geblameerd werd door de extremistische moord op Frans Ferdinand. Door het Franse Trianon verdrag verloor Hongarije veel grond. Gaat u maar na: Zo goed als heel Slowakije was Hongaars territorium en de Slowaken waren toen een volk zonder eigen grondgebied. Net zo als dat de Koerden nu, zonder een eigen land, in het Turks-Iraakse grensgebied leven. Het Oostenrijkse Burgenland, zeg maar het gebied tussen de Oostenrijkse Autobahn 2 (van Wenen richting Graz) en de Hongaarse grens, hoorde ook bij Hongarije. Net zo goed als Bosnië en Herzegovina met Sarajevo en Belgrado in Kroatië. Ten oosten daarvan was ongeveer een derde van het huidige Roemenië Hongaars, terwijl een tientallen kilometers brede strook in de Oekraïne Hongaars was. Hongarije heeft dus aan al zijn buurlanden op niet natuurlijke wijze grond afgestaan. Niet dat een natuurlijke wijze zo natuurlijk is, er hebben zich in ieder geval geen uitvoerige conflicten en oorlogen voorgedaan waardoor nieuwe grenzen ontstonden.

Hongarije is zeker niet tevreden over het het gebeurde. Behalve staatsrechtelijk (het gemis aan belastinginkomsten derving, het gemis aan grondstoffen en helemaal het gemis aan aanzien) zijn ook nog eens miljoenen Hongaren verweesd in ‘vreemde’ landen achter gebleven, samen met hun leefwijze, hun gebruiken en hun tradities. Families zijn uit elkaar gedreven, zeker toen, door het oprukkende Stalinistische communisme, het elkaar bezoeken vrijwel onmogelijk werd. Stelt U zich maar eens voor, de voor de westerse wereld zo gesloten grenzen naar het Oostblok, waren voor Hongaren de meest liberale en open grenzen! Hongarije is altijd bezorgd gebleven over haar “landgenoten” die nog altijd in “Erdei” leven, de Hongaarse benaming voor het Roemeense deel dat tot aan het Trianon verdrag van hen was. Die bezorgdheid is gebaseerd op de grote armoede in “Erdei” (en Roemenië) ten tijde van de zelfverrijker Nicolae Ceaușescu. Het aantal Hongaren en zelfs politieke groeperingen dat er naar streeft Erdei terug aan Hongarije te koppelen is tanende, maar nog altijd legio. Omwille van de Erdei Hongaren heeft Hongarije het zelfs mogelijk gemaakt dat oorspronkelijke Hongaren en hun nazaten waar ook ter wereld (ter voorkoming van discriminatie beschuldigingen), Hongaarse paspoorten kunnen krijgen, met alle daaraan verbonden rechten. In zekere zin een mooi gebaar natuurlijk, maar Hongaarse jongeren die in Roemenië opgroeien tussen de Roemeense kinderen, sluiten daar ook (gemengde) vriendschappen, stichten hun eigen (gemengde) gezinnen en hun kinderen weten helemaal niet meer tot welke etnische groepering ze horen. Hun voorkeur nijgt naar waar ze leven. De pijn zit hoofdzakelijk in Hongarije.

Met deze kennis is het wat eenvoudiger om de gecompliceerde Russische-Oekraïense-Krim conflicten te plaatsen.
De Krim, waar de situatie zich nu lijkt te concentreren was ooit (1786) Russisch. Vervolgens werd de Krim met succes bevochten door Turkije, dat de hulp van Frankrijk en Engeland kreeg. Zelfs vanuit Sardinië werd steun verleend. Aan het einde van de eerste wereldoorlog was de Krim korte tijd onafhankelijk, maar werd in 1921 een “autonome” sovjet republiek. Wanneer ik die term zou moeten uitleggen nijg ik naar een betekenis als een staat binnen de Verenigde Staten, met een beperkte onafhankelijkheid. Tot de traditionele Krim bewoners behoren de zgn. Krimtartaren (of -Tataren) die deels over de Oekraine waren verspreid en de laatsten op last van Stalin naar centraal Azië werden gedeporteerd. Sedert 1989 mochten ze weer terug naar de Krim.
Door Chroesjtsjov werd de Krim aan de Oekraïne geschonken, voor wat zo’n ‘schenking’ binnen de Sovjet Unie waard mag zijn geweest, totdat de Sovjet Unie in 1991 uit elkaar viel. De Oekraïne koos voor haar zelfstandigheid en de Krim bleef als deel van de Oekraïne een autonome republiek. Deze korte beschrijving laat al heel snel zien hoe gemakkelijk in de Sovjet Unie volkeren door elkaar werden gehaspeld en hoe de Centrale Overheid in Moskou absoluut geen rekening hield met etnische achtergronden. Hier in Hongarije was het ons al opgevallen, daarover hebben we zelfs wrange mopjes gemaakt: Sovjet officieren hadden een “westers” gezicht, terwijl het soldatenvolk Aziatische types waren, te ver van huis om zelfs maar over heimwee na te denken, laat staan over weglopen…

Al in de Stalin periode werd de Krim een belangrijke basis voor de Sovjet marine en het heeft ons verbaasd dat de Krim na 1991 onderdeel van de Oekraïne kon blijven. Een ander land met een overgrote door Rusland gecontroleerde – marine basis – meerderheid met daarnaast de nodige (nog meer) Russische dienstverleners. De macht en de denkwijze van de huidige leider(s) heeft al lang te denken gegeven en lijkt nu tot het uiterste te willen gaan met behulp van manipulatieve corrupte zetbaasjes die zich met plezier belangrijk laten (lieten) noemen. Eigenlijk onvoorstelbaar hoe een allochtone minderheid – via een machtige en vooral corrupte leiding – een autochtone bevolking zoveel geweld aan kan doen en letterlijk grenzen naar hun hand proberen te zetten terwijl de hele wereld kan weten dat grenzen, zonder rekening te houden met natuurlijke, geologische en meer nog culturele en etnische waarden gedoemd zijn probleemgrenzen te worden en te blijven.

Het niet zo heel rijke Hongarije is in deze crisis natuurlijk waakzaam. De Hongaarse regering heeft zich aan de kant van de EU opgesteld. De grens met de Oekraïne is niet zo heel lang, maar ook daar leven meer dan genoeg etnische Hongaren om bezorgd over te zijn. De Hongaarse grensbewaking is al ingesteld op hulpverlening voor wanneer het nodig mocht zijn/worden. De Hongaarse regering heeft ook al verschillende waardevolle transporten met medische hulpgoederen naar Kiev gestuurd, ten behoeve van de “Opstandelingen”.
Laten we hopen dat de zorgen over de Oekraïners, de traditionele Krim bewoners, de Hongaren en andere buurlanden zo snel mogelijk tot het verleden behoren en alle etnische groepen en culturen gelijkmatig tot hun rechtvaardige recht mogen komen.

Verschillende data in dit artikel zijn met de hulp van de “Wiki-Wikipedia” Internet encyclopedie gecontroleerd.