Op 9 juli was Inzaken.eu uitgenodigd op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Frans Timmermans had zijn Facebook vrienden en fans uitgenodigd. We waren met een man of tweehonderd. Een leuk jong bandje, Taymir, ramde even flink op de gitaren en opende zo het speciale programma. Timmermans, net terug uit Jordanië: ‘Ik heb jullie beloofd dat ik iets zou organiseren als ik het aantal van 10.000 Facebook-vrienden zou passeren. Dat is inmiddels het geval. Ik zit nu zelfs bijna de 18.000’.

Op de vraag van presentator Leon Verdonschot hoe lang Timmermans al op Facebook zat, reageerde hij: ‘Ik zit er al heel lang op. Het is voor mij een soort thermometer die ik in de samenleving steek. Het is fijn om te laten zien wat ik doe. Voor veel mensen is het iets nieuws, ze zien waar een minister van Buitenlandse zaken zich zoal mee bezig houdt. Ook de dialoog is belangrijk, maar ik kan niet op alles reageren.’ We zien een filmpje op het scherm. Beelden van familie, oma, kinderen, sport, wielrenners, buitenlandse bezoeken, staatsiefoto’s en omarmingen met buitenlandse politici.

Timmermans heeft een paar gasten uitgenodigd die bij hem aan tafel op het podium komen zitten. Bij het eerste thema, mensenrechten komen Renée Jones- Bos, secretaris generaal van Buitenlandse zaken en voormalig mensenrechten ambassadeur en Koen van Dijk, directeur COC, aan tafel zitten. Verdonschot: ‘Speelt de tegenstelling dominee en koopman een rol bij de mensenrechtenkwestie?’ ‘Die tegenstelling is van alle tijden’, aldus Timmermans, ‘Het punt is: hoe vindt je een goede balans. Daar heeft Max van der Stoel zich al intensief me bezig gehouden. De machtsverhoudingen in de wereld veranderen. Hoe meer macht je hebt, hoe meer je de moraliteit naar voren kunt brengen. Voor Nederland is het geen kwestie van ‘opleggen’, maar anderen overtuigen.’ Jones-Bos: ‘Ook het bedrijfsleven heeft belang bij respect voor mensenrechten. Nemen we het voorbeeld Rusland. We hebben een stevige en langlopende relatie met Rusland, maar we aarzelen niet om hen aan te spreken op het terrein van de mensenrechten. Ze zijn niet zo lang toegetreden tot de Raad van Europa, dus ze zijn wel tot iets verplicht. Maar het schuurt soms in de onderlinge contacten.’

Toen Poetin een paar maanden geleden in Amsterdam op bezoek was, was Koen van Dijk mede-organisator van een demonstratie, onder andere bij het Scheepvaartmuseum. Van Dijk: ‘Dat is wel tot Poetin doorgedrongen. Maar de nieuwe wetgeving in Rusland baart wel zorgen. Hij is daar op aangesproken door Merkel en Rutte. Wat Rusland dan doet is: foutjes zoeken bij de ander, bij Nederland. En dat beschouwen als ‘met gelijke munt terugbetalen’. Timmermans: ‘Dat is de Russische habitus, maar dat moet je absoluut niet uit de weg gaan.’

Het volgend thema komt aan de orde: Europa. We krijgen een filmpje over een dag in Brussel. Timmermans loopt het gebouw van de Europese Raad in voor overleg, als hij daarmee klaar is volgt er een overleg met de Benelux-collega’s over het Syrisch wapenembargo. Midden in de nacht komt hij weer terug in Den Haag. Timmermans: ‘Af en toe mis je een nacht. Maar ik heb nog nooit zo veel plezier gehad in mijn werk als in de afgelopen zeven maanden. Ik werk aan de voorspoed van economisch Nederland en ik werk voor het imago van Nederland. Ik voel me helemaal thuis, in het gebouw hier en in het ambassade netwerk.‘ Iris, een jongedame uit het publiek, heeft een reactie op Europa: ‘We weten niet beter dan dat Europa er is, maar mijn generatie is niet meer zo pro-Europa’. Timmermans: ‘Ik ben opgegroeid in een andere wereld, maar ik zie de jeugd zich gemakkelijk bewegen door Europa. Al die jeugd spreekt hetzelfde steenkolen Engels. Zelfs de Engelse jeugd begint zich daaraan aan te passen. Maar Europa is belangrijk. Het is het beste middel tegen het zoeken van de zondebok. Zie wat er in Syrië gebeurt. ’Een ander uit de zaal: ‘Wat vindt u van de relatie Europese Unie – Turkije? ‘Een fascinerende relatie. Soms maak ik me bezorgd. De EU is tweeslachtig over Turkije. Maar Turkije is al 2000 jaar onderdeel van de Europese geschiedenis. Als Turkije voldoet aan de criteria – en als Turkije zelf nog wil – dan mag Turkije in de EU. Erdogan gaat de discussie in zijn eigen samenleving uit de weg. In tegenstelling tot Gül.’

We krijgen een video column van Luuk van Middelaar, werkzaam bij de Europese Raad. ‘Groot-Brittannië drijft af, Frankrijk zakt weg en Duitsland wordt sterker’, begint hij. ‘Maar wat de meeste indruk op mij heeft gemaakt: hoe sterk de krachten zijn die alle landen bij elkaar houden. Nooit hebben mensen zo sterk beseft dat we in hetzelfde schuitje zitten. Europa is dichterbij gekomen. De grote wereld verandert ook en alleen samen kunnen we de uitdagingen aan.’ En met de woorden: ‘Europa ben je ook zelf’ groet hij de Facebook vrienden uit Nederland.

Het is tijd voor een liedje. Het bandje Taymir gaat er lekker tegen aan. Ze willen een album uitbrengen, vertelt de zanger aan Verdonschot. ‘We hebben allemaal een lege portemonnee. Dus we zijn begonnen met een crowdfund actie. 15.000 euro hebben we nodig.’ Zie verder: http://www.taymir.nl

Er komen nieuwe gasten aan tafel bij het thema Sport en Cultuur: Bert van Oostveen van de KNVB, voetballer Simon Cziommer, ambassadeur van Right to Play, en Johan Simons, theaterregisseur. Simons zegt dat hij al druk bezig is met het zoeken van mooie fragmenten voor Zomergasten (18 augustus). Timmermans: ‘Simon Cziommer is voor mij een van de sierlijkste voetballers. Jammer dat hij maar een half jaar voor Roda heeft gespeeld. Mijn sporten toen ik jong was waren voetballen en wielrennen. Fietsen ging het best, bij het voetbal had ik te weinig startsnelheid. ‘ Bert van Oostveen: ‘Er zijn veel parallellen tussen de wereld van de sport en die van de politiek en cultuur. Als ik in het buitenland in de taxi zit gaat het al snel over Cruyff, Van Persie en Robben. En niet lang daarna is er de link met de Nederlandse politiek en cultuur.’ Timmermans: ‘Laatst voetbalde Oranje in China tegen China. Ik ben met mijn nieuwe Chinese collega naar die wedstrijd geweest. Vier uur heb ik met die man kunnen praten, dat maak je anders niet mee. Ik vroeg hem: ‘hoeveel Chinezen zien deze westrijd op tv?’ ‘600 miljoen’ zei hij.’

‘Zowel cultuur als sport vormen een veel betere ingang dan alleen politiek. Johan Simons heeft bij zijn intendantschap in Gent die stad aantrekkelijk gemaakt voor heel de wereld. Sport en cultuur hebben ook iets te maken met opvoeding. Je leert sociale omgang, je leert verliezen.’ Simons, nu in München als theaterdirecteur actief: ‘Bayern München is de beste club van Europa. Ik woon in een wijk waar ik wel eens een Bayern speler tegen kom, bijvoorbeeld Schweinsteiger, maar ik ben en blijf een Feyenoord-fan. Wat betreft cultuur: je moet een onderscheid maken tussen kunst en cultuur. Kunst is, vooral in Duitsland, iets wat de cultuur kritisch ‘betracht’. Duitland heeft een Angebotskultur, ik bied aan. De Duitser gelooft in het Bildungsbürgertum, de verheffing van het volk. In Nederland geldt een vraagcultuur, het publiek bepaalt. En wat betreft kunst en zaken. Volkswagen zocht een goede plaats om een nieuwe fabriek neer te zetten. Ze kwamen terecht in Dresden. Waarom: om het excellente culturele aanbod daar.’ Van Oostveen: ‘De gevolgen van de politiek wat betreft sport zijn vrij negatief. Er is geen gymnastiek meer op veel scholen, schoolzwemmen wordt geschrapt. Wat zie je? Heel veel obesitas.’

‘Cultuur en sport zijn uitermate belangrijk’, zegt Timmermans, ‘theaters en stadions zijn de kerken van vroeger. Ik was laatst bij een concert van Bruce Springsteen in Nijmegen. Daar is een gevoel van saamhorigheid. En mensen trekken zich ook op aan voorbeelden. Onbetaalbaar zoals laatst Ruud Gullit over het Rijksmuseum sprak. Zo krijg je kinderen geïnteresseerd en het museum in. Cziommer: ‘Op voetbalgebied was toen ik jong was Andreas Möller mijn grote voorbeeld. Ik deed alles om een handtekening te krijgen. Toen ik hem sprak was hij zó eenvoudig en vriendelijk.’

We zijn aanbeland bij het laatste rondje: Nederland en de wereld. Aan tafel schuiven aan: de ambassadeurs Ed Kronenburg, Parijs, Han Peters, Kabul en Petra Stienen, publiciste en Arabiste. Ed Kronenburg vertelt over de vliegtuigramp bij Tripoli: ’We kregen het te horen en vroegen ons af ’Wat kunnen we doen? We besloten er naar toe te gaan om te assisteren bij het assisteren bij de identificatie van de slachtoffers. In Tripoli is weinig ervaring op dat punt. Toen we begonnen, kwamen er heel veel vragen los. Stienen, op de vraag of stille diplomatie de voorkeur heeft boven actie: ‘Soms is stille diplomatie nuttig, maar actie werkt vaak veel effectiever. Ik besloot vijf jaar geleden dat ik als diplomate zelf aanwezig zou zijn bij de rechtszaak van een mensenrechtenactivist in Syrië te zijn. Niet zo lang geleden kreeg ik een ontroerend mailtje ‘Thanks for what you did.’ Timmermans onderschrijft deze opstelling. ‘Het is moeilijk om een realistisch beeld van de diplomatie te schetsen. Vroeger was het zo: de militair zorgt voor Nederland, desnoods met zijn leven, de diplomaat doet hetzelfde, desnoods met zijn lever. Dat is niet meer zo. Nu moeten diplomaten laten zien wat ze doen. 99 van de 100 mensen in de diplomatie kunnen rekenen op een goede respons. Zij zetten zich volledig in, soms stil, maar vaak in acties. ‘

Han Peters, ambassadeur in Kabul, na een kort filmpje, ‘De aanslagen hebben een psychologisch effect, het creëert grotere onzekerheid over de toekomst. Ik richt me vooral op de groep jonge Afghanen. Ik heb veel overleg en ga er vaak uit. Timmermans: ‘De verhoudingen in de wereld veranderen. We hebben minder middelen, we moeten scherpere keuzes maken. Onder andere gaan we meer samen werken met andere landen. In de ambassades komen minder mensen. Wat voorop moet staan is: een excellente serviceverlening aan bedrijven en aan Nederlandse individuen. En wat minder kan is het deelnemen aan de vergadercircuits.‘ Stienen verwijst in verband hiermee naar een artikel dat ze voor de NRC heeft geschreven over de diplomaat als ‘duizenddingen doekje’. Timmermans: ‘Het is belangrijk de mensen op Buitenlandse zaken in hun eerste tien jaar geboeid en scherp te houden.’ ‘Je zult dan keuzes moeten maken’ aldus Kronenburg. ‘Belangrijk is dat je je idealen houdt’ reageert Stienen, ‘Je moet de wereld een stukje beter willen maken’. ‘Duidelijk is, is dat er minder aan consulaire dienstverlening zal kunnen worden gedaan’ aldus tot slot de minister. En dan sluit het bandje Taymir deze bijeenkomst luid en vrolijk af. Daarna gaan we aan de hapjes en de drankjes.

Zie verder: www.face2facebz.nl