Meestal zijn we trots wanneer we iets opmerkelijks gepresteerd hebben. Wanneer onze prestaties niet zo groots zijn, gedragen we ons een heel stuk stiller en bescheidener. Maar oh wee, wat wanneer we zonder reden toch trots willen doen. Dan zou het er wel eens op neer kunnen komen dat een vermeende trots en grootsheid voor anderen stukken minder groots en trots uitpakken.

Dit gefilosofeer komt niet zomaar uit de lucht vallen. De gedachte kwam met een onwaarschijnlijk hoeveelheid regen mee die, vanuit midden Europa, in korte tijd voornamelijk Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije en de landen nog verder door, in de richting van de zwarte zee, trof. Het gevolg waren overstromingen waar alleen de statistici opgewonden van raakten. Statistisch buitengewoon opmerkelijk, omdat op veel plaatsen records werden gebroken. Op meerdere plaatsen werden riviertjes rivieren en rivieren zijn zelden zo diep geweest. Nog nooit heeft het water zo hoog gestaan en nog nooit bereikten de rivieren zulke breedtes.

Ondanks dat ik dit schrijf op een Hongarije georiënteerde website, waren de effecten in alle betroffen gebieden vergelijkbaar schadelijk, en zeker voor de betroffen bewoners. Natuurlijk waren er mensen die dankzij nieuwe en opgehoogde dijken gespaard zijn gebleven voor de dramatische schadelijke effecten. De effecten waren in de verschillende getroffen landen niet gelijk. Op een tijdlijn waren de overstromingen afhankelijk van de snelheid van het water en de afstand tot aan de zee. Daardoor is Servië nu pas “aan de beurt” en volgen Roemenië en Bulgarije nog. Duitsland en Oostenrijk hebben, gelukkig voor hen, het ergste gehad en zijn nu aan het opruimen en schoonmaken. Het Noorden van Hongarije is ook aan het schoonmaken terwijl in het zuiden het water, op het ogenblik dat ik dit schrijf, ziet dalen.

Hoe de verschillende landen, nationaliteiten en overheden reageerden is heel interessant. Niet dat ieder verschijnsel zo eenvoudig te bewijzen is, aan te voelen is het zeker. Daarbij spelen ervaringen, eigen inzichten en meningen een grote rol. Zo zagen wij hier in Hongarije (óók) op de Nederlandse TV, journaals en actualiteiten uitzendingen, waarin de ellende in Duitsland werd getoond. Hoe de schitterende stad Passsau getroffen was, de bedreiging van Dresden, maar ook Praag werd getoond. Vaak genoeg kwam Kanselier Merkel in beeld om te vertellen hoe groot de schade wel niet was en hoeveel er wel niet moet worden gedaan – en betaald – om alles weer in z’n oude staat terug te brengen. Mooie gebaren genoeg, zeker wanneer we Nederlandse zandzakken vulmachines in Duitsland zagen helpen, gevolgd door, of vooraf gegaan door, Nederlandse militairen die de Duitse EU vrienden hielpen met het zandzakken op hun plaats te leggen.Toegegeven, er werd ook verteld dat het Donauwater verder trok naar de Zwarte zee en dat het water ook in Boedapest recordhoogten bereikte. Begeleid door een snel plaatje van de Donau met het parlementsgebouw en inderdaad héél véél water in de Donau in Boedapest. Hoeveel water is eigenlijk alleen maar in te schatten door de kijkers die de Donau in Boedapest onder normale omstandigheden gezien hebben.

De Hongaarse premier Viktor Orbán was net als zijn Duitse collega Merkel regelmatig in beeld. Omringd door vergelijkbare autoriteiten als de personen rondom Merkel. Viktor Orbán vertelde net als Angela Merkel hoe gevaarlijk de situatie wel niet was en hoeveel het herstel wel niet zou gaan kosten. Binnen de Europese Unie zou internationale hulp naar schade en draagkracht verdeeld moeten worden. Toch zijn er grote en belangrijke verschillen aan te wijzen tussen hun optredens en de hulpverlening. Net zo als Merkel beloofde ook Orbán zijn bevolking te helpen. Waarom kwam Duitsland dan vaker in beeld en in het nieuws dan Hongarije? Er zullen vast wel argumenten bestaan die in de richting wijzen van de impopulariteit die Viktor Orbán hier en daar heeft verworven, maar in geval van hulp aan de bevolking zou dat geen rol mogen spelen. Nee, ik denk (met mijn vrijheid van meningsuiting die Internationaal gerespecteerd hoort te worden) dat de stijl, de presentatie, het verschil maakt. Want, ondanks dat de strekking van de woorden gelijk was, was Merkel betrokken en gaf de effecten aan. Orbán zei ongeveer hetzelfde met als enige uitzondering – waarschijnlijk om zijn eigen bevolking gerust te stellen – dat hij en zijn kabinet de situatie onder controle hadden. Voor sommige Hongaren geruststellend en voor de internationale pers een mogelijke aanwijzing dat hulp niet nodig is. Uit het optreden van Viktor Orbán sprak een trots die de pers mogelijk op het verkeerde been heeft gezet. Echte trots, of ongepaste trots? Wie zal het zeggen.

Duitsland is net als Hongarije voor de tweede keer in korte tijd door het water getroffen, De schade in Duitsland is groter, maar Duitsland zelf is ook veel groter, heeft (ook relatief) veel meer inwoners die de schade op kunnen vangen en heeft in deze crisistijd nog altijd een voorbeeldige economie. De Duitse bevolking heeft een kwaliteit waarvan verwacht mag worden dat zij zich een nieuw begin, of wel een kostendekkende verzekering kunnen permitteren.In het relatief arme Hongarije worden de “nationale” en infrastructurele schaden door de regering gedekt. Persoonlijke kosten vervallen aan de verzekeringen, voor zover de arme Hongaren de verzekeringspremies kunnen betalen. De honderden, zo niet duizenden Hongaren en Hongaarse families zonder verzekering kunnen eventueel voor hulp bij hun gemeenten aankloppen, die ook al voor hun eigen gemeentelijke schaden op moeten draaien. Een mooi gebaar van Viktor Orbán, die in het kader van drastische bezuinigingen de financiële mogelijkheden en de macht van de gemeenten heeft uitgehold. Zelfs de gemeentelijke belastinginkomsten zijn niet meer veilig, maar, uit de woorden van Viktor klinkt een zekere trots. Of was het ongepaste trots?