Op 16 maart 2012 vond in het Iparmüveseti Múzeum (Museum voor Toegepaste Kunst) in Boedapest de opening plaats van de tentoonstelling “Art Deco és Modernizmus – Lakásmúvészet Magyarországon 1920-1940″. Een tentoonstelling die tot 30 september te bekijken is.

Art Deco in Boedapest

De tentoonstelling zou al in 2011 worden gehouden maar is uitgesteld om gezamenlijk te organiseren met het 12e Budapesti Tavasi Fesztivál. Zo konden de kosten worden gespreid. Het is een zeer interessante tentoonstelling geworden, die nieuwsgierig maakt naar meer ontwerpen van de kunstenaars en die rustig vaker kan worden bezocht. De tentoonstelling richt zich op woninginrichting in de periode 1920-1940 en met name de rol daarin van Lajos Kozma. De oorsprong van de Art Deco in Boedapest begint echter al wat vroeger. Al in 1909-1910 worden er gebouwen ontworpen met invloeden van de Wiener Werkstatte.

Gangmakers hierin waren onder andere de architecten Béla Lajta, de gebroeders Béla en Sándor Lóffler en Aladár Árkay. Misschien was Béla Lajta wel de meest vooruitstrevende architect en de in de tentoonstelling op de voorgrond geplaatse architect/kunstenaar Lajos Kozma werkte gedurende enige jaren op het kantoor van Béla Lajta. Deze ontwierp gedurende deze periode de school aan de VIII. Vas utca in Boedapest, compleet met meubels en andere interieur objecten die invloeden hebben van de Wiener Werkstatte. Het is nog geen Art Deco pur sang maar zit tussen de Art Nouveau en Art Deco in. Zoals bij elke stijl: er geen exacte omschrijving voor te geven noch datering, het loopt in elkaar over. Een mooi voorbeeld van pré Art Deco is het grafmonument dat de gebroeders Löffler in 1916 op de Kozma utca Joodse begraafplaats ontwierpen.

Door de Eerste Wereldoorlog en het daaruit vloeiende Verdrag van Trianon, kwam er een stagnatie in de ontwikkeling van Art Deco in Boedapest. Neo-stijlen kwamen weer in de mode met name door een van de grootste pleitbezorgers op dit gebied, de architect Gyula Wälder. Dit leidde met name tot ca. 1926 tot een stijl, zowel qua ontwerpen van gebouwen als interieur artikelen die enerzijds wel modern lijken maar met name teruggrijpen op neo-stijlen en het klassieke Hongaarse design. De ontwerpen van Lajos Kozma uit die jaren worden daarom omschreven als “Kozma-Barok”.

Vanaf 1926 komt daar geleidelijk verandering in, mede door personen zoals Marcell Breuer die een van de belangrijkste personen werd in de Bauhaus wereld, maar ook vader en zoon Árkay begonnen met het ontwerpen van een kerk die zowel invloeden van Dudok heeft, alsmede intern Art Deco en Wiener Werkstatte invloeden. Niet geheel onlogisch, vader Aladár Árkay ontwierp in 1912/1913 al een kerk in Boedapest met qua interieur Wiener Werkstatte invloeden. Qua Art Deco stijl gebouwen springt ook het gebouw op de V. Markó utca 9 eruit dat in 1930 ontworpen is door Dénes Gyorgyi en Ernö Román. In de jaren die volgden werden vele stijlen door elkaar gebruikt. Veel Hongaarse Art Deco ontwerpen zijn, net zoals dat voor de Art Nouveau periode geldt, verweven met invloeden en motieven die refereren aan de Hongaarse volkskunst en volksleven.

Bron en lees meer: Szia Budapest